Gisterenavond verzamelden een honderdtal buurtbewoners in de brandweerkazerne van Lommel voor een infoavond over de vastgestelde PFAS-verontreiniging in de omgeving. De bijeenkomst, georganiseerd door de stad, bracht verschillende experten samen en gaf bewoners de kans om hun bezorgdheden rechtstreeks te uiten. (Foto's Robert Boons)
Schepen van milieu Joris Mertens opende de avond met een heldere situering van het probleem. Hij benadrukte dat PFAS – door de mens gemaakte chemische stoffen die werden ontwikkeld in de jaren '30, maar vooral sinds de jaren '40 en '50 een brede toepassing kennen – jarenlang nuttig waren in tal van toepassingen, van waterafstotende kledij tot blusschuim. Tegelijk wees hij op de keerzijde: deze stoffen breken nauwelijks af en kunnen zich opstapelen in bodem en grondwater, met mogelijke risico’s voor mens en milieu.
Na de PFAS-problematiek in Zwijndrecht in 2021 werd in heel Vlaanderen onderzocht waar gelijkaardige risico’s konden voorkomen. In Lommel kwamen daarbij onder meer de brandweerkazerne en twee locaties op Kristalpark naar voren. Voor de kazerne is dat extra relevant, aangezien het om een woonomgeving gaat. Volgens Mertens heeft het stadsbestuur meteen maatregelen genomen zodra de problematiek aan het licht kwam en wordt er volop ingezet op verder onderzoek en transparante communicatie met de buurt.
Vervolgens gaf Kirsten Knaepen, verbonden aan Gezondheidsmakers, toelichting bij de mogelijke impact op de gezondheid. Zij legde uit dat PFAS via verschillende wegen in het lichaam kunnen terechtkomen en dat langdurige blootstelling aan hoge concentraties gezondheidsrisico’s kan inhouden, zoals een verhoogde cholesterol of een grotere kans op bepaalde aandoeningen. Tegelijk benadrukte ze dat er niet altijd een rechtstreeks oorzakelijk verband kan worden aangetoond. Ze gaf ook een aantal praktische tips mee aan bewoners om hun blootstelling te beperken, zoals voorzichtig omgaan met beschadigde antiaanbaklagen en aandacht voor het gebruik van eigen grondwater.
Daarna kwam Linda Moors, bodemsaneringsdeskundige bij studiebureau Rimeco, aan het woord. Zij gaf meer uitleg over de lopende bodemonderzoeken rond de brandweerkazerne. Daarbij wordt stapsgewijs gewerkt: een eerste oriënterend onderzoek bracht mogelijke verontreiniging aan het licht, waarna nu een beschrijvend bodemonderzoek loopt. In die fase wordt nauwkeurig bepaald waar de PFAS zich bevinden en in welke concentraties, zowel in de bodem als in het grondwater. Die gegevens zijn noodzakelijk om later gerichte maatregelen of saneringen te kunnen bepalen.
Ook brandweervertegenwoordiger Pieter Blommé ging dieper in op dat onderzoek en de rol van de brandweer. Hij erkende dat de brandweer historisch gezien een rol heeft gespeeld in de verspreiding van PFAS, onder meer door het gebruik van blusschuim. Tegelijk nuanceerde hij dat dit gebeurde in een periode waarin de schadelijke effecten nog niet bekend waren. “Op het moment dat duidelijk werd dat er risico’s waren, zijn we zo snel mogelijk gestopt met het gebruik van dat type schuim,” klonk het. Vandaag wordt hoofdzakelijk gewerkt met alternatieven zonder fluorstoffen.
Hij maakte daarbij een vergelijking met asbest: ook dat materiaal werd jarenlang gebruikt zonder kennis van de gevaren. “Wij hebben gehandeld met de kennis van toen,” stelde hij, “en zodra die kennis veranderde, hebben we onze werkwijze aangepast.”
Een belangrijk aandachtspunt tijdens de avond waren de zogenaamde “no regret-maatregelen”: voorzorgsadviezen van de overheid om blootstelling aan PFAS te beperken zolang er nog geen volledig beeld is van de vervuiling. Het gaat om richtlijnen die bewoners best zo goed mogelijk opvolgen, al blijft het volgens de sprekers een vorm van voorzorg in afwachting van meer duidelijkheid.
Tijdens de vragenronde bleek duidelijk dat het onderwerp leeft in de buurt. Bewoners stelden vragen over mogelijke gezondheidsrisico’s, de impact op vastgoedprijzen en de keuze om de infoavond net in de brandweerkazerne zelf te organiseren. Volgens de organisatoren is er echter geen enkel risico om zich op de site te begeven: de vervuiling zit niet in het gebouw zelf, maar – indien aanwezig – in de bodem.
Opvallend was ook de bezorgdheid over de gezondheid van brandweerlui, die in het verleden intensief met PFAS-houdend schuim werkten. Daarover bestaat momenteel nog geen gericht onderzoek.
De stad benadrukte tot slot dat dit dossier niet uniek is voor Lommel. In heel Vlaanderen zijn gelijkaardige zones in kaart gebracht en gelden vergelijkbare maatregelen. Toch zorgt de lokale context, met bewoning in de directe omgeving van de kazerne, voor extra ongerustheid.
De komende maanden moeten bijkomende onderzoeken meer duidelijkheid brengen. De buurtbewoners zullen, zo werd beloofd, verder op de hoogte gehouden worden van elke nieuwe ontwikkeling.
Op de foto vlnr: Pieter Blommé (brandweer Lommel), Linda Moors (studiebureau Rimeco NV), Kirsten Knaepen (Gezondheidsmakers vzw) en Joris Mertens (schepen van milieu)
Reactie plaatsen
Reacties