De strijd tegen de Aziatische hoornaar is in Limburg helemaal losgebarsten. In de Grote Drieszaal van de Soeverein verzamelden vanavond wel 350 geïnteresseerden voor een infoavond over de aanpak van de invasieve exoot. Aansluitend konden bezoekers er een gratis lokpot afhalen, een initiatief van de Limburgse Imkersbond en Rotary Limburg. In totaal werden in Limburg maar liefst 10.000 selectieve vallen verdeeld – en ze waren in een mum van tijd gereserveerd. (Foto's Robert Boons)
26 nesten in Lommel
Dat de bezorgdheid groot is, bleek uit de cijfers die tijdens de infoavond werden gedeeld. Afgelopen zomer werden in Lommel alleen al 26 nesten van de Aziatische hoornaar gevonden. Zo’n zomernest kan tot 2.000 werksters tellen en verorbert naar schatting 11 kilogram insecten per seizoen – waarvan ongeveer de helft honingbijen. Deze hoornaar zet zo ons hele ecosysteem onder druk.
“Als imkers voelen wij dat rechtstreeks”, vertelde imker Ken Schevernels. “Zonder bijen komt onze fruit- en voedselbestuiving in het gedrang.” De Aziatische hoornaar heeft hier nauwelijks natuurlijke vijanden en plant zich razendsnel voort. Wat in 2007 vermoedelijk met een lading keramiek uit China in Europa belandde, groeide uit tot een soort die sinds 2016 in de Westhoek en sinds 2022 stevig in Limburg aanwezig is. Voorlopig is men er niet in geslaagd om de groei van het aantal nesten per jaar een halt toe te roepen.
Hoe herken je ze?
Tijdens de uiteenzetting leerden aanwezigen hoe ze de soort kunnen herkennen. De Aziatische hoornaar is overwegend zwart, met een oranje kop en opvallend gele pootjes – “alsof ze in een pot gele verf zijn gestapt”. Dat onderscheidt haar van de inheemse Europese hoornaar, die bruiner oogt, een ander jachtgedrag heeft en bovendien niet gevaarlijk is voor de honingbij.
De boodschap was duidelijk: goed kijken is essentieel, want vergissingen zijn mogelijk.
Waarom nu vallen zetten?
De lente is cruciaal in de levenscyclus van de hoornaar. Alleen de bevruchte koninginnen overleven de winter, alle andere hoornaars zijn dood. Vanaf februari of maart – zodra het warmer wordt dan 10 graden – gaan ze op zoek naar een plek om een embryonaal nest te bouwen, aanvankelijk niet groter dan een pingpongbal. Daar legt ze haar eitjes. In die fase werkt de koningin alleen. Vanaf mei-juni komen die eitjes uit en heeft de koningin in haar primair nest werksters om zich heen terwijl zijzelf beschermd binnen blijft om eitjes te leggen. Later verlaten ze dit primair nest en maken ze een veel groter, veiliger secundair nest op grotere hoogte, een nest van ongeveer een meter doorsnede met zo'n 2.000 werksters.
“Vangen we nu een koningin, dan kan ze geen nest starten”, legden de imkers uit. Daarom worden de selectieve vallen ingezet tussen maart en eind mei. Ze bevatten een zoete lokstof en zijn zo ontworpen dat vooral koninginnen van de Aziatische hoornaar erin blijven zitten, terwijl andere insecten kunnen ontsnappen.
De aanwezigen kregen duidelijke instructies: plaats de val op ongeveer anderhalve meter hoogte, bij voorkeur in een open ruimte, controleer ze - zeker vanaf half april en in mei - dagelijks en spuit ze ook dagelijks in met de lokstof, en meld elke vangst via Vespa Watch. Twijfel over de soort? Dan kan een foto doorgestuurd worden voor controle.
De aanwezigen kregen ook uitleg over hoe de bestrijding nadien gebeurt, wat een heel intensief proces is.
Kritische stemmen uit natuurhoek
Toch is er niet alleen enthousiasme. In een reactie aan Het Belang van Limburg wijzen het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) en het Agentschap Natuur en Bos (ANB) op kanttekeningen bij het gebruik van lentevallen.
Volgens exotenexpert Tim Adriaens (INBO) produceert één nest gemiddeld zo’n 500 nieuwe koninginnen, maar overleeft slechts ongeveer één procent daarvan om het jaar nadien effectief een nieuw nest te starten. “De kans is dus groot dat je met een voorjaarsval een koningin vangt die sowieso niet had overleefd.”
Daarnaast blijkt uit tussentijdse analyses dat de kans op bijvangst reëel is. Ook wilde bijen, zweefvliegen en andere nuttige bestuivers kunnen in de vallen terechtkomen. Daarom loopt dit voorjaar – voor het derde en laatste jaar – een burgeronderzoek naar de effectiviteit en selectiviteit van de vallen. De oproep: registreer niet alleen vangsten, maar ook lege controles, zodat de dataset betrouwbaar wordt.
Engagement versus wetenschap
In Limburg werden de 10.000 gratis vallen – goed voor een investering van 85.000 euro – in recordtempo gereserveerd. Dat toont volgens de organisatoren vooral de grote betrokkenheid van burgers.
Natuurinstanties benadrukken dan weer dat maatregelen best wetenschappelijk onderbouwd zijn en suggereren dat middelen mogelijk efficiënter ingezet kunnen worden voor professionele nestverdelging later in het seizoen.
In de Grote Drieszaal overheerste vooral het gevoel van samen de schouders eronder te zetten. De rijen voor het afhalen van de lokpotten waren lang, de vragen talrijk en het engagement groot. Of de lentevallen effectief een verschil zullen maken in de strijd tegen de Aziatische hoornaar, moet het lopende onderzoek uitwijzen.
Eén ding is zeker: Limburg laat deze invasieve exoot niet zomaar begaan.
Reactie plaatsen
Reacties