Lommelaar van het jaar
Ook dit jaar gaan we - deze keer met Beeldig Nieuws - op zoek naar de Lommelaar van het jaar en de Lommelse vereniging van het jaar. Want ook in 2025 werden er straffe prestaties neergezet. Vandaag stellen we in de categorie 'Lommelaar van het jaar' Katrien De Ruysscher als derde genomineerde voor. Voor het brede publiek is zij vooral een bekend gezicht van het televisiescherm, onder meer dankzij haar rol in de VRT1-soap Thuis. In Lommel is ze echter minstens even bekend om haar warme en consequente maatschappelijke engagement.
Haar inzet voor de bewoners van het Parelstrand, haar blijvende betrokkenheid bij de mensen in Gaza én haar strijd tegen stigmatisering en snelle oordelen leverden haar terecht een nominatie op voor de titel Lommelaar van het Jaar 2025.
Wat Katrien in al die engagementen verbindt, is één duidelijke overtuiging: onze samenleving oordeelt te snel. “We stoppen mensen heel vlug in vakjes,” zegt ze. “We plakken etiketten en denken dat we het verhaal kennen, terwijl er altijd context is. Er zit altijd een mens achter, er is altijd een geschiedenis. Het is nooit zwart-wit.” Die houding loopt als een rode draad door haar leven, haar werk en haar activisme.
(Lees verder onder de foto)
Dat werd voor haar bijzonder tastbaar bij de opening van het opvangcentrum op het Parelstrand in Lommel. De aankondiging dat er in één klap honderden mensen zouden toekomen, zorgde voor onrust in de buurt. Katrien begreep die reactie. “Zo’n kleine gemeenschap krijgt er plots een hele gemeenschap bij. Die angst is menselijk.” Wat haar echter raakte, was hoe snel en hoe hard er over die mensen geoordeeld werd — nog voor ze er waren.
Om die kloof te verkleinen, startte ze samen met anderen het initiatief 945 in Beeld. Via gesprekken en portretten kregen de bewoners van het Parelstrand een stem en een gezicht. “Wie zijn die mensen? Waarom zijn ze hier? Wat is hun verhaal? Wat hebben ze meegemaakt?” De antwoorden waren confronterend én verhelderend. “Niemand verlaat zijn thuis zomaar. Niemand laat familie, cultuur en herinneringen achter als het niet echt nodig is. En je mag ook niet vergeten dat de meeste van die mensen ook bijdragen aan onze maatschappij: ze werken hier, ze leren Nederlands en ze doen hun best.”
Op het Parelstrand ontmoette Katrien mensen uit meer dan vijftig nationaliteiten. “Het was letterlijk de wereld op één plek. Een enorme rijkdom aan culturen en verhalen.” Ze herinnert zich onder meer Farouk, een oudere Syrische leraar en schrijver, die binnen de gemeenschap vaak werd geraadpleegd bij conflicten. “Dat was zo’n wijze man. Dat toont hoe sterk en zelfdragend zo’n gemeenschap kan zijn, als je ze niet herleidt tot een probleem.”
Wat begon in wantrouwen en angst, groeide gaandeweg uit tot een intense vrijwilligerswerking. Er werd samen muziek gemaakt, gevoetbald, Nederlands geleerd, geluisterd. “Toen de bewoners moesten vertrekken naar andere opvangcentra, stonden vrijwilligers te huilen. Dat moment vergeet ik nooit. Het bewees dat verbinding mogelijk is.”
Datzelfde verlangen om voorbij stigma en schaamte te kijken, ligt ook aan de basis van de VRT-docureeks Voorbij de Schaamte, die Katrien maakte rond alcoholverslaving. In onze samenleving rust op alcoholmisbruik nog altijd een hardnekkig taboe. “We gaan er te vaak van uit dat het iemands eigen schuld is,” zegt Katrien. “Dat herken ik heel sterk vanuit mijn eigen leven.”
Haar vader overleed in 1997, op 45-jarige leeftijd, aan de gevolgen van zwaar alcoholmisbruik. Jarenlang ging dat gepaard met schaamte en onbegrip. “Door het persoonlijke verhaal van mijn papa te vertellen, heb ik geprobeerd die schaamte te doorbreken,” vertelt ze. “Niet alleen voor mezelf, maar ook om met meer menselijkheid te kijken naar iedereen die met verslaving worstelt.”
In Voorbij de Schaamte praat Katrien openhartig met mensen van verschillende leeftijden — van een twintiger tot een zeventiger — die gestopt zijn met drinken of nog midden in hun herstel zitten, en ook met experten. “Via die gesprekken probeerde ik een ander beeld te krijgen van mijn vader,” zegt ze, “en van alle mensen die met een verslaving leven. Een beeld voorbij de schaamte.”
Voor Katrien sluiten die werelden naadloos op elkaar aan. “Wat ik met die reeks probeer te doen, is hetzelfde als wat ik op het Parelstrand heb gedaan: een ander licht laten schijnen op moeilijk bespreekbare thema’s. Door het stigma te doorbreken en het verhaal achter de mens zichtbaar te maken.” Uiteindelijk, zegt ze, “sluit alles bij elkaar aan.”
Diezelfde logica ligt ook aan de basis van haar engagement voor Gaza en Palestina. Katrien benadrukt dat het huidige geweld niet los te zien is van een lange geschiedenis van kolonisatie en bezetting. “Veel mensen denken dat alles begonnen is op 7 oktober 2023 met de terroristische aanslagen van Hamas in Israël, maar dat klopt niet. Dit conflict gaat al decennialang mee.” Ze vindt dat we als samenleving niet weg mogen kijken. “Wij hebben hier een verantwoordelijkheid in, wij hebben er mee voor gezorgd dat het zo ver is kunnen komen. Dan is zwijgen geen optie.”
Zo heeft ze heel hard gewerkt om de druk op de regering op te voeren om een standpunt in te nemen over Palestina, over Gaza en maatregelen te treffen tegen Israël, wat uiteindelijk mee geleid heeft tot het Gaza-akkoord van de federale en Vlaamse regering. Maar veel van de aangekondigde maatregelen, zoals de eis voor een boycot tegen producten uit de bezette gebieden, blijven tot op vandaag onuitgevoerd. Andere eisen zijn gelukkig wel ingewilligd. Maar nu, na het staakt-het-vuren, is het zeker nog helemaal niet gedaan. Israëli’s schieten nog altijd op de Palestijnse bevolking, de bulldozers op de bezette westelijke Jordaanoever zijn nog altijd bezig.
Daarnaast was haar engagement voor Gaza ook heel concreet. Zo hielp ze Ibrahim, een man uit Gaza die ze zes jaar geleden leerde kennen op het Parelstrand. Ze begeleidde hem bij praktische zaken: administratie, een appartement zoeken, een bankrekening openen, de gezondheidszorg, zelfs leren hoe afval hier gesorteerd wordt. “Dat lijkt banaal,” zegt Katrien, “maar voor iemand die alles heeft moeten achterlaten, betekent dat enorm veel.” Hij vertelde haar zes jaar geleden al: “Gaza is de grootste openlucht gevangenis ooit. Wij zijn niet vrij. Dat is ons land maar anderen bepalen of je daar uit kan of niet. Uit je eigen land.” “Hij begreep bijvoorbeeld niet dat wij hier in Lommel zomaar met één been in België en met het ander in Nederland kunnen staan,” vertelt Katrien. Ibrahim zei haar later dan ook: “You changed my life.” Katrien relativeert dat meteen: “Het was iets kleins voor mij, maar het heeft mijn leven minstens even hard verrijkt.”
Naast dit alles is Katrien ook politiek actief en een vurige pleitbezorger van vrijwilligerswerk. Niet toevallig werd ze gevraagd als ambassadeur van het Internationaal Vrijwilligersjaar. “Ik vind dit een hele eer, want vrijwilligerswerk is het fundament van onze samenleving,” zegt ze overtuigd. “Sportclubs, cultuur, natuur, zorg, armoedebestrijding, buddysystemen, middagtoezicht op scholen — zonder vrijwilligers valt alles stil.” Ze ziet het ook als een antwoord op groeiende eenzaamheid. “Iets doen voor een ander is misschien wel het perfecte medicijn tegen alleen zijn. En je krijgt er ongelooflijk veel voor terug!”
Katrien wil niet de wereld redden. “Maar als je voor één iemand het verschil kunt maken, dan heb je voor die persoon de wereld veranderd.” Met haar warme betrokkenheid, haar consequente strijd tegen stigma en haar vermogen om mensen met elkaar te verbinden, belichaamt Katrien De Ruysscher waar de titel Lommelaar van het Jaar voor staat: engagement dat vertrekt vanuit menselijkheid, nuance en moed.
Reactie plaatsen
Reacties