De federale regering heeft beslist om de verplichte anonimiteit van sperma- en eiceldonoren af te schaffen. Die belangrijke koerswijziging komt er niet toevallig: de Lommelse Iris Tuijaerts lag mee aan de basis van de beslissing. Na haar juridische strijd oordeelde het Grondwettelijk Hof dat de wetgeving de belangen van donoren absoluut voorrang gaf op die van het kind. De politiek moest daarop ingrijpen.
Recht op afstamming
Tot nu toe gebeurde donatie in België volledig anoniem. Daardoor bleven veel donorkinderen met vragen zitten over hun biologische afkomst. Volgens minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke en minister van Justitie Annelies Verlinden heeft elk kind recht op identiteit.
Concreet zullen donorkinderen vanaf 12 jaar niet-identificerende gegevens kunnen opvragen, zoals haarkleur, kleur van de ogen of lengte. Vanaf 16 jaar krijgen ze ook toegang tot identificerende informatie, zoals naam, geboortedatum en nationaliteit van de donor. Ook het aantal halfbroers en -zussen kan worden meegedeeld. Met wederzijdse toestemming kan er contact worden gelegd.
De nieuwe regels gelden voor toekomstige donaties. Voor donaties uit het verleden blijft de anonimiteit behouden, tenzij de donor vrijwillig beslist die op te heffen. Dat zorgt voor gemengde reacties: de vzw Donorkinderen noemt de hervorming een stap vooruit, maar betreurt dat bestaande donorkinderen afhankelijk blijven van de goodwill van hun donor.
Lommelse voortrekker
Iris Tuijaerts (24) uit Lommel onderging zelf de gevolgen van het oude systeem. Haar moeder kreeg in 1999 een vruchtbaarheidsbehandeling met anoniem donorzaad. Hoewel er thuis openheid was over haar ontstaansgeschiedenis, groeide bij Iris de behoefte om te weten met wie ze haar DNA deelt, om het puzzelstukje dat altijd afwezig is geweest te kunnen invullen en om haar eigen identiteit ermee te kunnen invullen.
Tijdens haar rechtenstudies aan de KU Leuven verdiepte ze zich in het thema. In 2020 stapte Iris naar de rechter nadat het UZ Brussel weigerde haar informatie te geven over haar biologische vader. Formeel richtte haar procedure zich tegen het ziekenhuis, maar in de kern viseerde ze de Belgische wetgeving die anonimiteit verplichtte. En met succes, want de zaak belandde uiteindelijk bij het Grondwettelijk Hof, dat oordeelde dat die regeling ongrondwettig was omdat ze de belangen van donoren absoluut voorrang gaf op die van het kind. Iris kreeg dus gelijk.
“Het voelt onwerkelijk. Ik had nooit gedacht dat er verandering zou komen en dat dit eigenlijk de uitkomst ging zijn, maar ik ben blij dat ik een steen heb kunnen verleggen”, liet ze weten in Het Laatste Nieuws. Zelf zal ze mogelijk nooit de identiteit van haar donor kennen - hoewel ze toch hoopt haar biologische vader te leren kennen -, maar dankzij haar doorzettingsvermogen krijgen toekomstige donorkinderen binnenkort wél het recht op die informatie.
Met de hervorming zet België een belangrijke stap naar meer transparantie in de donorgeneeskunde — en staat een Lommelse mee aan de wieg van die verandering.
(Foto Pixabay)
Reactie plaatsen
Reacties