Op de Duitse militaire begraafplaats in Lommel-Kattenbos vond vandaag de jaarlijkse Volkstrauertag plaats. Ongeveer 200 genodigden uit België en Duitsland woonden de herdenkingsplechtigheid bij, waarbij de slachtoffers van oorlog, geweld en vervolging werden herdacht. Met toespraken, muziek, bijdragen van jongeren en het neerleggen van talrijke bloemenkransen werd niet alleen teruggekeken op het verleden, maar ook stilgestaan bij de conflicten die vandaag de wereld treffen. (Foto's Robert Boons en Stefan Ackx)
Volkstrauertag is de Duitse nationale rouwdag, waarop oorlogsslachtoffers en slachtoffers van geweld en onderdrukking worden herdacht. De begraafplaats in Kattenbos, waar meer dan 39.000 oorlogsdoden rusten, vormde opnieuw het decor voor deze internationale plechtigheid. Het motto van de Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge, 'Verzoening over de graven – werken voor de vrede', kreeg daarbij een bijzondere betekenis.
Burgemeester Bob Nijs verwelkomde de aanwezigen en verwees naar de verschillende momenten waarop Lommel zijn oorlogsslachtoffers herdenkt. Zo wordt in september stilgestaan bij de bevrijding van de stad en bij de 257 Poolse soldaten die tijdens de bevrijding van België sneuvelden. Op 11 november worden de slachtoffers van beide wereldoorlogen herdacht. Daarbij worden ook kinderen en jongeren betrokken. Samen met de Nationale Strijdersbond werd vorig jaar in Lommel een vredesmonument opgericht met de boodschap 'Bescherm elkaar, bescherm de vrede'.
Nijs trok ook parallellen met de actualiteit. Hij verwees naar de oorlog in Oekraïne en naar de recente rellen in Parijs en andere Europese steden. Toen hij acht jaar geleden burgemeester werd, leek de oorlogsgeschiedenis nog ver weg. Vandaag komt geweld volgens hem opnieuw dichterbij. Hij waarschuwde ervoor om niet alleen aandacht te hebben voor de grote oorlogen, maar ook voor kleinere conflicten die kunnen escaleren.
Met een verwijzing naar Mijn kleine oorlog van Louis Paul Boon pleitte hij ervoor om minder over elkaar en meer met elkaar te praten. Hij besloot met een aangrijpende gedachte uit het boek: "En als de vliegers weg zijn, dan is het droefste in uw leven dat ge zoveel mensen hebt gekend, en dat ge die nooit meer zult horen of zien."
Oorlogsgraven als waarschuwing voor de toekomst
Dr. Gundula Bavendamm, bestuurslid van de Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge, benadrukte dat militaire begraafplaatsen niet alleen plekken van herinnering zijn, maar ook een belangrijke educatieve betekenis hebben. Ze herinnerde eraan dat de aanleg van de begraafplaats in Lommel in de jaren vijftig mede mogelijk werd gemaakt door bijna 400 jongeren uit zestien landen. Hun samenwerking legde mee de basis voor de internationale jongerenwerking van de Volksbund.
Volgens Bavendamm kunnen jongeren op dergelijke plaatsen ontdekken welke gevolgen oorlog, uitsluiting en haat hebben. Ze riep op om de herinnering aan het verleden levend te houden en gezamenlijk verantwoordelijkheid te dragen voor een vreedzame toekomst. Daarbij benadrukte ze dat vrede in Europa alleen mogelijk blijft als iedere generatie zich opnieuw verzet tegen uitsluiting en geweld.
Ook de toekomst van de begraafplaats kwam kort aan bod. Met steun van onder meer de Duitse overheid, de provincie Limburg en de stad Lommel wordt gewerkt aan de verdere uitbouw van de site als herinnerings- en educatieve plek.
(Lees verder onder de foto's)
Jongeren geven de herdenking een stem
Leerlingen van de Internationale Duitse School in Brussel leverden een bijzondere bijdrage aan de plechtigheid. Zij droegen het gedicht Soldatengrab van Bertolt Brecht voor, waarin het verdriet om gesneuvelde soldaten wordt verwoord. Daarnaast brachten ze twee bekende vredesliederen: Blowing in the Wind en Sag mir, wo die Blumen sind.
Hun bijdrage sloot aan bij de boodschap van de verschillende sprekers: de herinnering aan de oorlog moet ook bij nieuwe generaties levend blijven.
Vrijheid vraagt blijvende inzet
Vlaams minister-president Matthias Diependaele was hoofdspreker van de herdenking. Hij benadrukte dat vrede en vrijheid niet vanzelfsprekend zijn en dat de huidige en toekomstige generaties de verantwoordelijkheid dragen om die te beschermen.
Daarbij verwees hij uitdrukkelijk naar de oorlog in Oekraïne. Volgens Diependaele moet Europa nauwer samenwerken en voldoende defensiecapaciteit opbouwen om zijn vrijheid te kunnen verdedigen. Hij pleitte er ook voor om Oekraïne te blijven steunen tegen de Russische agressie. De offers die tijdens de wereldoorlogen werden gebracht, mogen volgens hem niet worden vergeten. De vrijheid waarvoor toen werd gevochten, moet ook vandaag worden beschermd.
Herdenken over grenzen heen
Ook de Duitse ambassadeur in België, Martin Kotthaus, nam het woord. Hij stond stil bij de slachtoffers van beide wereldoorlogen en bij alle mensen die door oorlog, vervolging en geweld het leven verloren. De herdenking kreeg daarmee een bredere betekenis dan alleen het herinneren van de gesneuvelden die in Lommel begraven liggen.
De plechtigheid werd verder opgeluisterd door de Koninklijke Militaire Kapel en kreeg ook medewerking van de Duitse Bundeswehr. Geestelijken van de Duitstalige Emmausgemeente en de katholieke Sint-Paulusgemeente uit Brussel verzorgden een oecumenische bijdrage.
Lommelse jongeren sluiten aan met vredesboodschap
Ook leerlingen van de Duitse klas van WICO Campus Lommel leverden een bijdrage aan de herdenking. Onder het motto 'Geef vrede een toekomst. Vandaag, morgen, altijd' brachten ze persoonlijke teksten over oorlog, verlies, herinnering en de verantwoordelijkheid van nieuwe generaties.
Daarbij keken ze niet alleen terug naar de wereldoorlogen, maar verwezen ze ook naar de miljoenen mensen die vandaag wereldwijd op de vlucht zijn voor oorlog, geweld en vervolging. Met gedichten en persoonlijke overwegingen maakten ze duidelijk dat vrede niet vanzelfsprekend is en dat respect en verdraagzaamheid bij iedereen beginnen.
Bloemenkransen als eerbetoon
Een van de plechtigste momenten was het neerleggen van de talrijke bloemenkransen. Vertegenwoordigers van verschillende organisaties en verschillende landen brachten daarmee hulde aan de oorlogsslachtoffers. Ook landen die tijdens de wereldoorlogen tegenover elkaar stonden, namen deel aan dit gezamenlijke eerbetoon.
De jaarlijkse Volkstrauertag in Kattenbos herinnerde er opnieuw aan waarom deze begraafplaats, meer dan tachtig jaar na de Tweede Wereldoorlog, nog altijd een belangrijke betekenis heeft. Tussen de duizenden grafkruisen klonk vooral één boodschap: de geschiedenis mag niet worden vergeten, maar moet toekomstige generaties helpen om voor vrede te blijven kiezen.
Reactie plaatsen
Reacties