Een kleine dertig geïnteresseerden én een hondje trokken deze middag met Erfgoed Lommel op ontdekkingstocht door het historische hart van de stad tijdens de maandelijkse erfgoedwandeling. Onder de deskundige leiding van gids Gerd Bloemen, ondertussen al 20 jaar werkzaam bij Erfgoed Lommel, maakten ze een wandeling van zo'n tweeënhalve kilometer langs plaatsen die we vandaag haast vanzelfsprekend vinden, maar die elk een bijzonder verhaal vertellen. (Foto's Lieve De Bleser)
Hoewel er af en toe wat lichte motregen viel, bleef het tijdens de wandeling grotendeels droog. Pas nadat de groep opnieuw het eindpunt had bereikt, gingen de hemelsluizen echt open. Dat hield de deelnemers echter niet tegen om aandachtig te luisteren naar de vele verhalen en historische weetjes die onderweg werden verteld. Regelmatig werden er vragen gesteld, waardoor de wandeling uitgroeide tot een boeiende dialoog tussen gids en deelnemers.
De tocht begon op het Marktplein, waar Gerd Bloemen de evolutie van Lommel schetste: van een bescheiden Teutendorp tot de bruisende stad van vandaag met meer dan 35.000 inwoners. Het driehoekige Marktplein, geklasseerd als dorpsgezicht, bleek veel meer te zijn dan een gezellig ontmoetingspunt. Ooit diende het als verzamel- en drenkplaats voor de enorme schaapskuddes die kenmerkend waren voor het vroegere Lommel, dat vooral uit uitgestrekte heidevlaktes bestond. Symbolisch staat er daarom naast de kiosk ook een pomp. Zelfs het stadswapen met een eikenboom en twee schapen herinnert nog aan die periode, toen de wol- en textielhandel een belangrijke bron van inkomsten was.
Ook het oude raadhuis kwam uitgebreid aan bod. Op dezelfde plek stond eeuwen geleden een kapel, die tijdens de protestantse periode werd omgevormd tot raadhuis. Doorheen de eeuwen onderging het gebouw verschillende verbouwingen en uitbreidingen, met afbraak en herbouw in 1848. In 1913 werd dat gebouw gerenoveerd tot het gebouw in eclectische stijl zoals we het nu kennen.
Onderweg vertelde Bloemen ook hoe de naam "Lommel" ontstond uit het oude "Loemelo", wat verwijst naar een bosrijk gebied met moerassen. De eerste schriftelijke vermelding van de naam Lommel dateert al uit het jaar 990. De deelnemers kregen bovendien uitleg over de bijzondere positie van Lommel doorheen de geschiedenis, onder meer als onderdeel van het Hertogdom Brabant - terwijl de rest van Limburg bij het Prinsbisdom Luik hoorde - en later, maar pas sinds 1839, van België.
Via de zes meter hoge glazen obelisk op het Dorp - een kunstwerk, ontworpen door glazenier Michel Martens, dat in 1990 door Sibelco aan de stad Lommel geschonken werd naar aanleiding van het duizendjarig bestaan van de stad - en de Heerdgang - de doorgang tussen het Dorp en het Hertog Janplein waarlangs de herders eeuwen geleden dagelijks met hun schapen van het Marktplein naar de heide trokken om er te grazen - ging de wandeling verder naar het Huis van de Stad op het Hertog Janplein. Hoewel het moderne gebouw van de hand van architect Jo Crepain nog relatief jong is, legde de gids uit hoe de architecten bewust een link maakten met het typische Lommelse zand. Glas, openheid en transparantie vormen er de rode draad. Daarbij werd ook stilgestaan bij de eeuwenoude traditie van het zandstrooien, een gebruik dat inmiddels erkend is als immaterieel cultureel erfgoed en nog altijd een belangrijk onderdeel vormt van de Lommelse identiteit. In het Huis van de Stad vindt in augustus immers de 42ste editie plaats van de Lommelse Zandtapijtententoonstelling.
Een volgende halte was Café De Kroon, het oudste en meest iconische café van Lommel en in 2008 verkozen tot het gezelligste volkscafé van Limburg. Al sinds 1902 is het een vaste waarde in het straatbeeld. De deelnemers luisterden met plezier naar de vele anekdotes over het café, dat eigenlijk begon als een kruidenierswinkel, zijn authentieke karakter grotendeels wist te behouden en door de jaren heen uitgroeide tot een echt begrip in de stad.
Via het Astridpark, cultuurcentrum De Adelberg, met zijn grote gouden krul van ongeveer drie meter hoog op het dak - een kunstwerk van Luk Van Soom -, en GlazenHuis met de iconische glazen toren van de hand van architectenbureau Philippe Samyn ging de tocht over de Veemarkt en door de Kerkstraat richting de Sint-Pietersbandenkerk. Onderweg werd niet alleen aandacht besteed aan de recente ontwikkelingen in de stad, maar ook aan de rijke geschiedenis van de zandwinning, die Lommel internationaal op de kaart zette.
Op het Kerkplein nam de gids ruim de tijd om stil te staan bij één van de belangrijkste historische gebouwen van de stad. De huidige kerk van Sint-Pietersbanden werd begin twintigste eeuw opgetrokken rond de veel oudere toren, die al sinds de veertiende eeuw het centrum van Lommel domineert. Ook de indrukwekkende glasramen, de unieke muurschilderingen, het Clerinxorgel en de grondige restauraties van de voorbije decennia kwamen uitgebreid aan bod. De deelnemers ontdekten hoeveel vakmanschap en geduld nodig waren om de kerk opnieuw haar oorspronkelijke uitstraling te geven.
Na het kerkbezoek wandelde de groep langs het monument voor de gesneuvelden uit de Eerste Wereldoorlog naar het Burgemeestershuis, de voormalige villa van burgemeester Frans Van Ham. De statige woning, tegenwoordig eigendom van de stad, weerspiegelt nog altijd de grandeur van het Lommel uit het einde van de negentiende eeuw. Ook het naastliggende Burgemeesterspark, de historische dubbele rij lindebomen aan de kant van de Frans Van Hamstraat en het gebouw van de Harmonie Hoop in de Toekomst, de vroegere meisjesschool waar ook het Lommelse wapenschild boven prijkt, passeerden de revue.
De wandeling eindigde met een verhaal over de Teuten, de rondreizende handelaars die Lommel eeuwenlang welvaart brachten. Vooral de koperteuten, textielteuten en andere gespecialiseerde handelaars trokken maandenlang door binnen- en buitenland en maakten van Lommel een opvallend ondernemend dorp lang voordat het uitgroeide tot de stad die we vandaag kennen.
De erfgoedwandeling bewees opnieuw hoeveel geschiedenis verborgen zit achter gebouwen en plekken waar we vaak achteloos voorbijlopen. Dankzij de enthousiaste en boeiende uitleg van gids Gerd Bloemen kregen de deelnemers niet alleen een flinke portie historische kennis mee naar huis, maar keken ze voortaan ook met heel andere ogen naar het centrum van Lommel.
Erfgoedwandelingen gaan de hele zomer verder
Wie de wandeling van vandaag gemist heeft, krijgt deze zomer nog verschillende kansen om samen met Erfgoed Lommel op ontdekking te gaan.
Op zondag 30 augustus trekt Erfgoed Lommel naar Kattenbos, met een wandeling in de Kattenrijt, begeleid door Ferdi Geerts die de deelnemers meeneemt door de rijke geschiedenis van het gebied.
In het kader van Open Monumentendag volgt op zondag 13 september een rondleiding in Lommel-Werkplaatsen, met bijzondere aandacht voor het gerestaureerde Mariapark. Uw gidsen daar zijn Ferdi Geerts en Evelien Dirix.
De laatste erfgoedwandeling van dit jaar vindt plaats op zondag 25 oktober in de Sahara, waar het Schietveld centraal staat.
Meer informatie over de wandelingen is te vinden via de Facebookpagina en de website van Erfgoed Lommel.
Reactie plaatsen
Reacties