In cultuurcentrum CC De Adelberg vond vanavond de vernissage plaats van de expo DMNT: vergeet de mens zien niet van Lieke Lenaerts. Het werd geen klassieke tentoonstelling, maar een intense totaalbeleving waarin bezoekers niet alleen keken naar dementie, maar er ook even iets van konden voelen. (Foto's Lieve De Bleser)
Curator Manu Bloemen, schepen van cultuur Peter Vanderkrieken en ontwerpster-onderzoeker Lieke Lenaerts openden samen een expo die ontstond uit vijf jaar participatief onderzoek met mensen die leven met dementie.
De tentoonstelling nodigt bezoekers uit om verder te kijken dan de diagnose. Niet de ziekte staat centraal, maar de mens achter de dementie. Dat werd meteen duidelijk in de toespraken, die vaak persoonlijk en emotioneel waren.
Manu Bloemen verwees naar zijn eigen ervaringen met zijn vader en citeerde Spinvis: “Voor ik vergeet en later alles anders heet…” Een tekst die volgens hem pijnlijk herkenbaar werd toen hij zag hoe zijn vader langzaam de grip op tijd, ruimte en herinneringen verloor. “We mogen nooit vergeten om de mens te zien,” klonk het.
Ook Peter Vanderkrieken benadrukte het maatschappelijke belang van de expo. Hij verwees naar de stijgende cijfers rond dementie en herinnerde eraan dat achter elke diagnose een mens, een familie en een omgeving schuilgaan. Tegelijk prees hij het unieke traject achter de tentoonstelling, dat groeide vanuit de allereerste Schepnetpitch in Lommel.
Drie projecten
Bezoekers werden vervolgens uitgenodigd om drie onderdelen van de expo te ontdekken.
- Er was Diner met dementie, een participatieve performance waarin enkele genodigden via objecten, tafelopstellingen en gerechten zelf aspecten van dementie konden ervaren.
- Daarnaast was er De mens zien, met objecten, foto’s en verhalen van mensen met dementie uit Lommel en omgeving.
- En ten slotte Ik wil nooit vergeten, een grote schrijfrol waarop bezoekers konden neerschrijven wat zij zelf nooit willen vergeten.
Verwarring aan tafel
Het meest opvallende onderdeel van de avond was zonder twijfel het “Diner met dementie”. Dat begon eigenlijk al van bij de ontvangst. De ene gast kreeg een glas prosecco aangeboden, terwijl anderen zonder uitleg sprankelend appelsap kregen. Een eerste subtiele vorm van verwarring — exact wat mensen met dementie vaak ervaren.
Tijdens het diner zelf werd die ervaring verder doorgetrokken. Sommige gasten kregen geen bestek, anderen moesten soep eten met een klein lepeltje, pudding eten met een vork of koffie drinken uit een melkkannetje. Wie wijn had gevraagd, kreeg soms water of cranberrysap voorgeschoteld. Schepen Vanderkrieken proefde het zure drankje en merkte lachend maar zichtbaar verrast op dat het “echt niet te zuipen” was.
Ook het eten zelf zorgde voor verwarring. Sommige borden bevatten gemixte maaltijden, andere gewone gerechten of fingerfood. In de vanillepudding zaten pilletjes verwerkt. Alles was bewust ontworpen om bezoekers uit hun comfortzone te halen en hen even te laten voelen hoe onzeker, frustrerend of verwarrend dagelijkse situaties voor mensen met dementie kunnen zijn. Wel hadden ze speciale onderleggers die mensen met dementie kunnen helpen om de tafel te dekken, en borden met randjes en niveauverschillen om het eten rustiger te laten verlopen.
Toch bleef het diner warm en respectvol. Er werd gelachen, verbaasd gereageerd en soms stilgevallen. Net dat maakte indruk op veel aanwezigen.
“Een glimlach van vijf minuten”
Voor Lieke Lenaerts draait haar onderzoek uiteindelijk niet alleen om zorg of wetenschap, maar vooral om kleine menselijke momenten.
De ontwerpster vertelde hoe ze samen met bewoners van woonzorgcentrum Hoevezavel in een aperitivo-clubje kookte, verhalen verzamelde en experimenteerde met eten en drinken. Uit die ontmoetingen ontstonden workshops, objecten en uiteindelijk deze expo.
“Als we iemand vijf minuten een glimlach kunnen geven, dan is onze missie al geslaagd,” vertelde ze.
Die verbondenheid liep als een rode draad doorheen de avond. De expo toont niet alleen verlies, maar ook humor, schoonheid, liefde en menselijkheid.
En precies daarom blijft de boodschap van de tentoonstelling nazinderen: Vergeet de mens zien niet.
Praktisch:
Expo: Vr 08.05 - Vr 29.05.26, tijdens openingsuren van de balie.
In de weekenden van 13 tot 17 uur in aanwezigheid van de kunstenaar en/of curator
Reactie plaatsen
Reacties