In de 4 km lange aanvoersloot van het kanaal Bocholt-Herentals (BE) naar de vloeiweiden van de Pelterheggen op de Plateaux (NL) ligt een ruïne. Een ruïne van een voormalig sluisje dat het lang geleden mogelijk maakte om boten met hooi naar het kanaal te laten varen om vandaar met grotere boten naar Antwerpen te worden gebracht. Tegelijk werd het water uit het kanaal gebruikt voor de ‘bemesting’ van de arme zandgronden waar het gras groeide. Deze kortstondige handel in ‘krachtvoer’ voor paarden was interessant genoeg voor een investeerder uit Maastricht, Wijnand Clermont, om in het midden van de 19de eeuw grond te kopen en het watersysteem aan te leggen.
Na de komst van stoom- en benzinemotoren stortte de handel in gras en hooi in en geraakte het sluisje, lokaal gekend als het Saske, in verval. Terwijl in hoogtijdagen er zelfs een sluiswachtershuisje was.
Op 15 december 2025 bezochten de schepenen van stadswerken en erfgoed van de stad Lommel, de heren Medard Verstraeten en Dirk Vanderhoydonks, de herstelwerkzaamheden aan de muren van het sluisje die ervoor moeten zorgen dat er later ook weer water in de sluis kan worden gelaten (foto's onder). De handgevormde stenen voor het herstel van het Saske moesten speciaal besteld worden vanwege het afwijkende formaat. Het metselwerk geeft nu al een beeld van hoe het vroeger moet zijn geweest. Oude natuurstenen elementen zijn bewaard en worden teruggeplaatst en waar nodig aangevuld. De schepenen waren vol lof over het restauratiewerk dat Natuurmonumenten aan het Saske laat uitvoeren. De uitvoering is in handen van De Bonth van Hulten en wordt begeleid door een collega van Rothuizen Erfgoed.
(Lees verder onder de foto)
Het traditionele gebruik om de vloeivelden regelmatig met water te bevloeien voor de productie van hooi is bijzonder en door Unesco als ‘immaterieel cultureel erfgoed van de mensheid’ bestempeld. Natuurmonumenten, Erfgoed Lommel, de stad Lommel en Natuurpunt bekijken nu samen hoe dit gebruik nog beter en gezamenlijk in beheer en beeld kan gebracht worden. Het herstellen van een groot deel van de oude situatie, naar verwachting af te ronden tegen de zomer 2026, maakt ook verhalen los in de omgeving. Voorbijgangers vertellen onder andere over zwemmen in de spoelkom bij het sluisje (grote foto). Ook schepen Dirk Vanderhoydonks wist dit te vertellen: “Mijn opa en oma hebben elkaar ontmoet bij de spoelkom van ’t Saske en mijn vader heeft hier gezwommen".
Veel van de historie van het het Saske is echter onbekend, er zijn maar een paar foto’s bekend en veel is nog onduidelijk. Wat was de naam van de sluiswachter, hoe was het gebruik vroeger, pasten er meerdere boten met gras in de sluis enz. Om een beter beeld te krijgen van het verleden, ook gericht op beheer in de toekomst, wil Erfgoed Lommel vragen naar verhalen, foto’s en andere wetenswaardigheden met betrekking tot het sluisje.
Mocht je iets weten, dan vragen ze dit toe te sturen aan info@erfgoedlommel.be . Mooie foto’s en bijzondere verhalen zullen ze zeker met het publiek delen!
Reactie plaatsen
Reacties